Հինգշաբթի, 6 Հոկտեմբերի, 2022
- Գովազդ -spot_img

Արցախի Պատմամշակութային Արժէքները, Եկեղեցիները Յանձնւում Են Ազրպէյճանին․ Ի՞նչ Է Լինելու Դրանց Ճակատագիրը․ ԶԱՐԹՕՆՔ Կը Վաւերագրէ — Մաս 9 —

- Գովազդ -spot_img
spot_img

ԽՄԲԱԳՐԻ ԸՆՏՐԱՆԻ

Պատմամշակութային Վաւերագրութիւն

ՔՐԻՍԹԻՆԱ ԱՂԱԼԱՐԵԱՆ

«Զարթօնք»-ի Երեւանի Աշխատակից

Այս համարով կ՛աւարտենք ներկայացնել Շուշիի պատմամշակութային արժէքները, որոնք այսօր յայտնուել են թշնամու ձեռքում։

Բոլորին է յայտնի, թէ Շուշին իր աշխարհագրական դիրքի շնորհիւ ինչպիսի անառիկութիւն ունի եւ այն գրաւելն այնքան էլ հեշտ չէր։ Շուշիի յանձնման մասին հազիւ թէ կարողանանք հաստատուած տեղեկութիւն լսել, քանի որ ազատամարտիկների, զինուորների եւ ականատեսների պատմածի համաձայն Շուշիում կատարուել է դաւաճանութիւն, որի արդիւնքում բերդաքաղաքը ծնկել է։

Սակայն մէկ բան յստակ է՝ հայկական կանոնաւոր բանակը, ժամկէտային զինծառայողներն ու սպաները կռուել են մինչեւ վերջին փամփուշտը, մինչեւ արեան վերջին կաթիլը։ Ցաւօք այսօր դէպի Շուշի տանող ճանապարհին ծածանւում է ազրպէյճանական ու թուրքական դրօշները, դրան գումարած ռուսական խաղաղապահ առաքելութիւնը։ Թշնամին ամեն օր հրապարակում է տեսանիւթեր, թէ ինչպէս են պղծում հայկական խաչքարերը, մտնում մարդկանց տներ, ջարդում եւ փշրում ամեն ինչ։ Պատկերը անասելի մեծ ցաւ է պատճառում։

Շուշիի սիրտը, քաղաքի ճերմակ գեղեցկուհին։ Ղազանչեցոց Ամենափրկիչ սուրբ եկեղեցին

Շուշիի կեդրոնում հպարտ կանգնած ճերմակ եկեղեցին պատերազմի ժամանակ երկու անգամ հրթիռակոծուել է, վնասուել գմբէթը։ Սպիտակազարդ գեղեցկուհին այսօր մենակ է մնացել թշնամու բարբարոսների դէմ։ Ղազանչեցոցը թշնամական զինուորների կողմից արդեն իսկ պղծուել է։

Եկեղեցին կառուցուել է 1868-1887 թուականներին։ Հանդիսանում է Արցախի խորհրդանիշներից մէկը։ Եկեղեցին հարուստ է զարդաքանդակներով՝ դռներին, լուսամուտների կամարների վրայ եւ այլուր։ Լուսամուտներն ունեն 1 մեթր լայնութիւն, 5 մեթր բարձրութիւն։ Պատերին առկայ են հայատառ բազմաթիւ արձանագրութիւններ։

 Տաճարը յիշատակւում է Մեսրոպ Տախիդեանի «Ճամփորդութիւն դէպի Հայաստան» գրքում (1820 թ.)։ Շահեն Մկրտչեանի կարծիքով դա այն պատճառով է, որ զանգակատունը կառուցուել է եկեղեցուց աւելի վաղ, եւ տաճարի տեղում եղել է 18-րդ դարի մի այլ եկեղեցի։

Մինչ նոր եկեղեցին կառուցելը ճարտարապետները կանգնել են մի մեծ խնդրի առջեւ։ Ամեն պատարագից առաջ հարկաւոր էր, որ պատարագիչ քահանան մեղքերի թողութիւն խնդրեր մէկ այլ քահանայից, եւ լսեր այս խօսքերը. «Թող քո ականջները լսեն, թէ ինչ են բարբառում քո շուրթերը», սակայն եկեղեցին ունէր միայն մէկ քահանայ, այդ իսկ պատճառով ճարտարապետներ որոշեցին կառուցել մի ընդհատակեայ սենեակ, որտեղ տեղի կ՛ունենար հրաշքը՝ քահանան թողութիւն էր խնդրում լսելով իր սեփական ձայնը՝ ասելով. «Թող իմ ականջները լսեն, թէ ինչ են բարբառում իմ շուրթերը»։ Այս երեւոյթը միակն է աշխարհում եւ այն մինչեւ հիմա էլ գործում է Շուշիի Ղազանչեցոց Ս. Ամենափրկիչ եկեղեցում։

Զանգակատունը կառուցուել է շուշեցի Աբրահամ Խանդամիրեանցի կողմից։ 

Շուշիի ջարդերից յետոյ՝ 1920 թուականին, եկեղեցին փակուեց։ Քաղաքում բնակուող ազրպէյճանցիների կողմից այն սկսեց օգտագործուել որպէս պահեստ, իսկ հետագայում՝ որպէս աւտոտնակ։ Այդ ժամանակահատուածում քանդուեցին եկեղեցու մուտքի մօտ դրուած հրեշտակների արձանները, աւերուեց գմբէթը։

Արցախեան պատերազմի ընթացքում եկեղեցին հակամարտող կողմերի համար կարեւոր նշանակութիւն ունէր։ Հայկական կողմի համար այն հանդիսանում էր խորհրդանիշ, իսկ ազրպէյճանական զինուած ուժերի համար՝ Կրատ հրթիռային համալիրների հրթիռների պահեստ։ Շուշիի ազատագրման ռազմական գործողութիւնից յետոյ այնտեղ այցելեցին Արցախի ռազմաքաղաքական եւ հոգեւոր ղեկավարութիւնը։ Աւերուած գմբէթը վերականգնուեց 1998 թուականին։

Շուշիի նորակառոյց այգում տեղադրուած Սպարապետ Վազգէն Սարգսեանի արձանը եւս պղծուել է ազրպէյճանցիների կողմից։

Իսկ միջազգային հանրութիւնը, մշակութային արժէքների պահպանմամբ զբաղուող կառոյցները լուռ են․․․

Շարունակելի․․․

Secure Your Child’s Place at
DREAM BRIDGEMAN ACADEMY

Dream Bridgeman Academy is an international school in Yerevan deploying the Oxford International Curriculum under the supervision and evaluation of Oxford University Press.
It caters for children between the ages of 1.5 yrs to 6 yrs.
Book your tour and secure your place now.
Phone: +374 93 703005
www.bridgeman.am

spot_img
- Գովազդ -spot_img
- Գովազդ -spot_img
- Գովազդ -spot_img

ԹՈՂՆԵԼ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈՒԹԻՒՆ

Խնդրում ենք այստեղ մուտքագրել Ձեր մեկնաբանութիւնը։
Խնդրում ենք այստեղ մուտքագրել Ձեր անունը։

Ara D. Kassabian CPA, based in Glendale, California, provides a full range of tax preparation, accounting and bookkeeping services, either in your facility or at our location. Making it quick and easy to file your taxes.

spot_img

Զօրակցիր Զարթօնք Օրաթերթին

ԼՐԱՀՈՍ

Pyro Drone is the leading source of professional FPV drone racing parts, gear, and accessories. We strive our best to deliver the latest and most reliable FPV gear available on the market. Bringing the highest quality at an affordable price, our flagship Hyperlite line is amongst the most competitive FPV drone racing parts in the industry. For FPV racing frames, motors, batteries, straps, and more - Pyro Drone is truly your one stop shop for all things in drone racing!

spot_img
spot_img